1300 YIL SONRA AYAĞA KALDIRILDI

Denizli kent merkezinin 6 kilometre kuzeyinde yer alan Laodikeia Antik Kenti’nde ilk yerleşme MÖ 5500 yıllarına dayanıyor. MÖ 3. yy’ın ortalarında Seleukos Kralı II. Antiokhos tarafından karısı Laodike adına kurulan Helenistik kent, MÖ 130/129 yılında tamamen Roma’ya (önce Cumhuriyet, sonra İmparatorluk) bağlanmıştır. Hıristiyanlığın ilk 7 kilisesinden birine sahip olan kent, Erken Bizans Dönemi’nde metropollük seviyesinde dini bir merkez haline gelmiştir.

Laodikeia’da yapılan kazı çalışmalarında, bölgede yerleşimin kesintiye uğramadan MS 7. yüzyılın başlarında meydana gelen yıkıcı depreme kadar devam ettiği tespit edilmiştir. Antik kaynaklara göre ilk adıRhoas, sonra Diospolis (Zeus kenti anlamında) ve Helenistik Dönem’de ise MÖ 3. yüzyılın ortalarında Seleukoslar Kralı II. Antiokhos’un eşi Laodike’den kaynaklı olarak Laodikeia şekline dönüşen bölge, 1206 yılında tamamen Türkleşmiştir.

ÖNEMLİ ARKEOLOJİK YAPITLAR ORTAYA ÇIKTI

Laodikeia’da 2003 yılından beri Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Celal Şimşek başkanlığında yürütülen kazı çalışmalarında tarihe ışık tutacak önemli arkeolojik kalıntılar gün yüzüne çıkartıldı. Yaklaşık 5 kilometrekarelik alana yayılan Laodikeia’nın önemli ve günümüze kadar gelebilen yapıları içinde; Anadolu’nun en büyük stadyumu (ölçüleri 285x70 m.), 2 tiyatrosu, 4 hamam kompleksi, 5 agorası, 5 nymphaeumu, 2 anıtsal giriş kapısı, Bouleuterionu, tapınakları, Peristylli evleri, Latrina, kiliseleri ve anıtsal caddeleri sayılabilir. Hıristiyanlık dünyası için çok önemli olan Laodikeia, MS 4. yy’dan itibaren Kutsal Hac Merkezi olma gibi dinsel bir özelliğe sahip olmuştur.

ROMA KÖPRÜSÜ

Laodikeia Antik Kentinin bulunduğu bölgedeki LaodikeiaAsopos (Gümüşçay) Köprüsü de, UNESCO Dünya Miras Geçici Listesindeki antik kentin dikkat çeken önemli yapılarından biri. Eskihisar Mahallesindeki sit alanında bulunan tarihi yapı, Karayolları 2.Bölge Müdürlüğü Sanat Yapıları Başmühendisliği tarafından ihale edilerek restorasyonu sağlanıp ayağa kaldırıldı.

Laodikeia Kazı Heyeti Başkanı Prof. Dr. Celal Şimşek, LaodikeiaAsopos (Gümüşçay) Köprüsü’nün MS 1. yüzyılda inşa edilmiş 171 metre uzunluğunda, 7 metre genişliğinde 5 kemer gözlü Anadolu’nun en büyük Roma köprüsünden biri olduğunu belirtti. Restorasyon çalışmalarında 2/3 aşamasına gelindiğini bildiren Prof. Şimşek, 1300 yıl sonra ana kemerlerin altından suyun akmaya başladığını kaydetti.

KÖPRÜNÜN TARİHÇESİ

Eskihisar, Goncalı, Bozburun Mahalleleri sınırları içinde bulunan, verimli Lykos Ovası’ndaki Laodikeia; kuzeydoğusunda Lykos (Çürüksu), güneydoğusunda Kadmos (Gökpınar) ve kuzeybatısında Asopos (Gümüşçay-Goncalı Deresi) olmak üzere üç tarafı ırmaklarla çevrili yüksek bir platform üzerinde yer alır. Roma İmparatorlukDönemi’nde kent, stratejik öneminin de etkisiyle daha da büyümüş, ticarette özellikle de yün ve tekstilticaretinde adını duyurmuştur. Laodikeia, antik yol güzergâhları üzerindeki kavşak noktasında olması sebebiyle, askerî, idari ve ekonomik yönden bölgenin merkezi konumundadır. Laodikeia kent merkezinin batısında yer alan Efes Kapısı ve devamında Asopos Nehri (Gümüşçay-Goncalı Deresi) üzerinden batıya uzanan yol, doğu ile doğrudan bağlantı sağlamış ve “Güney yada Doğu Anayolu” olarak adlandırılmıştır. Bu güzergâh Laodikeia’nın da içinde bulunduğu büyük bir ticaret hacmine sahiptir. Laodikeia’nınönemli yol güzergahlarının merkezinde yer alması ve özellikle doğu-batı bağlantısını sağlayan konumusebebiyle kentin batısında doğal bir engel olan Asopos (Gümüşçay) Nehri üzerine söz konusu ticaretkapasitesini karşılayabilecek nitelikte ve büyüklükte bir köprü inşa edilmiştir. Asopos Köprüsü, Asopos(Gümüşçay) Nehrinin üzerinde doğu-batı yönünde vadi içinde ve vadinin iki yakasını birleştirecek şekilde kesme traverten bloklardan yapılmıştır. LaodikeiaAsopos (Gümüşçay) Roma Köprüsü, gösterdiğimimari özellikler göz önüne alındığında Roma mühendisliğinin ve Anadolu Roma yol ağının günümüzeulaşabilmiş en önemli örneklerinden biri olarak değerlendirilmelidir. Tüm veriler genel olarak değerlendirildiğinde, Asopos Köprüsünün MS 1. yüzyıl sonları ile 2. yüzyılın ilk çeyreği arasında yapılmış olmasıuygun görülmektedir.