AKARYAKITTA ZAM YÜKÜNÜ DEVLET ÜSTLENECEK

Ortadoğu'da Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı son saldırılar ile Devrim Muhafızları'nın Hürmüz Boğazı'nda uyguladığı geçiş ambargosu, uluslararası petrol piyasalarında sert yükselişlere neden oldu. Küresel ölçekte yaşanan bu krizin iç piyasadaki akaryakıt fiyatlarına yansıması kaçınılmaz hale gelirken, hükümet dezenflasyon sürecini korumak adına acil bir adım attı. Bu kapsamda, geçtiğimiz günlerde pompaya yansıması beklenen 6,69 liralık motorin zammı, yeni sistemin devreye alınacağı beklentisiyle yetkililer tarafından geçici olarak ertelendi.

YÜKÜN BÜYÜK KISMI DEVLETTE

Akaryakıt fiyatlarındaki önlenemez artışın önüne geçilmesini hedefleyen Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Kararın gerekçesinde yer alan resmi açıklamada, "Jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon üzerindeki etkisinin sınırlandırılması ve vatandaşların bütçesine etkisinin azaltılması için geçici olarak eşel mobil sisteminin devreye alınması kararlaştırılmıştır." ifadeleri kullanıldı. Yeni düzenleme 2 Mart tarihini baz alacak ve bu tarihten itibaren petrol ürünlerinde yaşanacak olası fiyat artışlarının yüzde 75'lik kısmı, doğrudan Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) ve buna bağlı Katma Değer Vergisi'nden (KDV) indirilerek pompaya yansıtılmayacak.

ON LİRANIN İKİ BUÇUĞU

Sistemin teknik detaylarına göre, benzinde litre başına 14,8277 lira, motorinde litre başına 13,9006 lira ve LPG'de ise kilogram başına 11,3830 liraya kadar devlet tarafından indirim uygulanabilecek. Uluslararası piyasalardaki fiyatların düşmesi senaryosunda ise, azalış tutarının yüzde 75'ine kadar ÖTV artırılacak ancak bu oran hiçbir şekilde 2 Mart tarihindeki mevcut ÖTV seviyesini aşamayacak. Uygulamanın pratik yansımasına bakıldığında; akaryakıt ürünlerinde yaşanacak 10 liralık bir fiyat artışının yalnızca 2,5 lirası vatandaşın cebinden çıkacak, geriye kalan 7,5 liralık kısım ise devletin bütçe gelirlerinden feragat etmesiyle karşılanacak.

ENFLASYONLA MÜCADELE KALKANI

Ekonomi terminolojisinde eşel mobil sistemi, döviz kurları ve uluslararası petrol fiyatlarındaki dönemsel şokların yarattığı enflasyonist baskıları kırmak amacıyla, pompa fiyatlarının ÖTV gelirlerinden karşılanarak sabit tutulması işlemi olarak tanımlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı bu stratejik hamle ile bütçe gelirlerinden yüksek miktarda taviz vererek, dezenflasyon sürecini ve tüketiciyi küresel fiyat dalgalanmalarına karşı koruma altına alıyor. Türkiye ekonomisinde daha önce de aktif olarak uygulanan bu sistem, en son 2021 yılının son çeyreğinde döviz kurlarında yaşanan yükselişlere bağlı olarak akaryakıt ürünleri için yürürlükten kaldırılmıştı.