YENİLİKÇİ TARİH PROJESİNE TÜBİTAK DESTEĞİ

TÜBİTAK Sosyal ve Beşerî Bilimlerde Yenilikçi Çözümler Araştırma Projeleri Destek Programı kapsamında kabul edilen çalışma, tarih ve bilgisayar mühendisliği alanlarını bir araya getiriyor.  Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Umut Karabulut’un yürütücüsü olduğu projenin ekibinde PAÜ’den Prof. Dr. Sezen Karabulut ve Arş. Gör. Dr. Merve Özdeş Demir ile İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsünden Öğr. Gör. Dr. Mustafa İlter araştırmacı olarak görev alıyor. 24 ay sürecek olan bu akademik girişim, dönem Türkçesinin dilsel özelliklerine uygun yapay zekâ modelleri geliştirilmesine öncülük edecek.

HALKIN GÜNDEMİ MERCEK ALTINDA

Proje Yürütücüsü Karabulut, çalışmanın temel amacının 1923-1938 yılları arasındaki toplumsal beklentileri sistematik olarak ortaya koymak olduğunu belirtti. Literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflediklerini vurgulayan Karabulut, "Atatürk Dönemi Türkiye’sinde halkın gündelik taleplerini, beklentilerini ve eleştirilerini sistematik biçimde ortaya koyup, sıradan insanların siyasi, iktisadi ve toplumsal gündemlerini ve iktidar merkezli süreçleri ne kadar etkilediğini anlama girişimidir" açıklamasında bulundu.

VERİ ODAKLI TARİHSEL ANALİZ

Araştırma kapsamında yüzlerce okuyucu mektubu, Doğal Dil İşleme (NLP) ve Büyük Dil Modelleri (LLM) yöntemleri kullanılarak "aşağıdan yukarıya" tarih yaklaşımıyla incelenecek. Geleneksel yöntemlerin aksine, bu projede çok sayıda verinin bütüncül ve sayısal analizi yapılarak iktidar politikaları ile halkın tepkileri arasındaki korelasyon gözlemlenecektir. Dönemin dil özelliklerini kavramak amacıyla mevcut modeller "sürekli öğrenme" (continuallearning) yöntemiyle uyarlanarak analizlerin güvenilirliği en üst seviyeye çıkarılacak.

GENİŞ VERİ SETİ KULLANILACAK

Çalışmada toplumun her kesiminden sesleri duyabilmek adına farklı siyasi eğilimlere sahip süreli yayınlar veri seti olarak belirlendi. Hakimiyet-i Milliye ve Cumhuriyet gibi iktidara yakın gazetelerin yanı sıra İkdam, Vakit, Akşam, Tanin gazeteleri ile Sebîlürreşâd ve İctihad dergileri titizlikle taranacak. Bu kapsamlı kaynak havuzu sayesinde, Cumhuriyet’in kuruluş yıllarındaki modernleşme sürecinin sıradan bireyler üzerindeki etkisi ve bireylerin yönetim süreçlerine katkısı bilimsel verilerle kanıtlanacak.