CARETTALARIN DOĞAL YAŞAMINA KIRMIZI IŞIKLI DESTEK

Pamukkale Üniversitesi (PAÜ) Acıpayam Meslek Yüksekokulu (Acıpayam MYO) Veterinerlik Bölümü Öğretim Görevlisi Deniz Kaplumbağası Uzmanı Dr. Doğan Sözbilen, deniz kaplumbağalarının doğal yaşamını korumaya yönelik yeni bir projeye katkı sağladı. Aydın, Denizli ve Muğla’nın elektrik dağıtım şirketi ADM Elektrik tarafından, Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen danışmanlığında yürütülen proje kapsamında, deniz kaplumbağalarının doğal yaşam döngüsünün korunması amacıyla Fethiye kıyılarında “kırmızı ışık” uygulamasına geçilecek.

FETHİYE KIYILARINDA KIRMIZI IŞIK UYGULAMASI BAŞLATILIYOR

ADM Elektrik tarafından pilot uygulaması 2025 yılında Muğla’nın Fethiye ilçesindeki Karaot Plajı’nda gerçekleştirilen proje, Fethiye Kocaçalış Plajı bölgesine genişletiliyor. Pamukkale Üniversitesi ve ADM Elektrik’in ortaklaşa yürüttüğü proje, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın akademisyenler öncülüğünde uzun yıllardır sürdürdüğü deniz kaplumbağalarını koruma çalışmalarına katkı sağlayacak.

YAPAY IŞIKLARIN OLUMSUZ ETKİSİ AZALTILACAK

Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen danışmanlığında, Aydem Enerji’nin katkısı ve ADM Elektrik öncülüğünde hayata geçirilen proje ile yumurtlama dönemlerinde şehir ışıklarından olumsuz etkilenen deniz kaplumbağaları için sokak aydınlatmaları kırmızı ışığa dönüştürülmeye başlanacak. Kırmızı ışığı algılamayan deniz kaplumbağalarının bu sayede daha güvenli şekilde yuva yapabilmesi ve yumurtadan çıkan yavruların deniz yönüne ilerleyerek suya ulaşabilmesi hedefleniyor. Fethiye kumsallarında uygulanan proje, insan faaliyetleri ile doğal yaşamın uyum içerisinde sürdürülebilmesine yönelik önemli bir örnek oluşturuyor.

“ADM ELEKTRİK İLE HAYATA GEÇİRDİĞİMİZ BU PROJE, TÜRKİYE’DE BİR İLK”

Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen, Fethiye’de gerçekleştirilen projenin Türkiye’de bir ilk ve öncü uygulama olduğunu belirtti. Fethiye kıyılarının Türkiye’de deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanları arasında yer aldığını ifade eden Sözbilen, “Fethiye kumsalları, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından izleme ve koruma çalışmalarının en uzun süreyle kesintisiz sürdürüldüğü bir alan. Bununla birlikte, şehir ve yuvalama kumsalının iç içe olduğu yoğun bir turizm bölgesi” ifadelerini kullandı.

Deniz kaplumbağalarının milyonlarca yıllık evrimsel süreç içerisinde yaşamlarını sürdürdüğünü belirten Sözbilen, kıyı bölgelerinde artan insan baskısının sonucu olan yapay aydınlatmaların özellikle beyaz ve parlak ışıkların, yetişkin dişi kaplumbağaların yuvalama davranışlarını ve yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkileyebildiğini söyledi.

Sözbilen, bilimsel çalışmaların kırmızı ışığın deniz kaplumbağaları üzerinde daha düşük etki oluşturduğunu ortaya koyduğunu belirterek, “ADM Elektrik ile hayata geçirdiğimiz bu proje, Türkiye’de bir ilk” dedi.

YAPAY IŞIKLAR DENİZ KAPLUMBAĞALARI İÇİN TEHDİT OLUŞTURUYOR

Yavruların yumurtadan çıktıktan sonra denizin doğal aydınlığını takip ederek suya ulaştığını belirten Sözbilen, yapay ışıkların bu süreçte önemli bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Kocaçalış Plajı’ndaki uygulama sayesinde deniz kaplumbağalarının doğdukları yerde özgürce yavrulayabileceğini ifade eden Sözbilen, Akdeniz genelinde yuva sayısında artış eğilimi görülmesine rağmen Fethiye’de son 30 yılda belirgin bir değişim yaşanmadığını aktardı.

Sözbilen, alınacak her türlü önlemin kritik önem taşıdığını belirterek, deniz kaplumbağalarının yıllar sonra yuvalamak için dünyaya geldikleri kumsallara geri dönen canlılar olduğunu ve bugün korunan yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama alanları bulabilmesi için bu alanların gelecekte de korunmaya devam edilmesi gerektiğini ifade etti.