TGK'DAN ÇAĞRI: BASIN MESLEK YASASI HAYATA GEÇİRİLMELİ

Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu'nun (TGK) 31. Başkanlar Kurulu Toplantısı, 17-19 Temmuz 2026 tarihleri arasında Sivas 4 Eylül Gazeteciler Cemiyeti'nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Toplantıya TGK bünyesindeki 9 gazeteciler federasyonu ile 66 gazeteciler cemiyetinin başkan ve temsilcileri katıldı. Yazılı, görsel, işitsel ve dijital medyanın karşı karşıya bulunduğu sorunların ele alındığı toplantının en önemli gündem maddesini Basın Meslek Yasası Taslağı oluşturdu.

BASIN MESLEK YASASI TASLAĞI SON ŞEKLİNİ ALACAK

Akademisyenler, hukukçular, meslek örgütleri ve gazetecilerin katkılarıyla hazırlanan Basın Meslek Yasası Taslağı, Başkanlar Kurulu üyeleri tarafından ayrıntılı şekilde değerlendirildi. Görüş ve öneriler doğrultusunda taslakta değişiklikler yapılırken, son halinin verilmesi amacıyla çalıştay düzenlenmesi kararlaştırıldı. Toplantının ardından yayımlanan Sonuç Bildirgesi'nde, gazetecilik mesleğini bütün yönleriyle tanımlayan, mesleğe giriş esaslarını belirleyen, etik kuralları güçlendiren, gazetecilerin haklarını güvence altına alan ve kamuoyunun doğru haber alma hakkını esas alan kapsamlı bir yasal düzenlemenin Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin gündemine taşınmasının hedeflendiği belirtildi.

"BASIN MESLEK YASASI ARTIK ZORUNLULUK"

Bildirgede, iletişim teknolojilerindeki hızlı gelişimle birlikte gazeteciliğin büyük bir dönüşüm yaşadığına dikkat çekildi. Dijital yayıncılık, sosyal medya ve yapay zekâ destekli içerik üretiminin bilgiye erişimi kolaylaştırdığı ancak doğrulanmamış içerikler, manipülasyon ve dezenformasyon risklerini de artırdığı ifade edildi. Türkiye'de gazetecilik mesleğini tanımlayan, mesleğe kabul şartlarını belirleyen ve etik standartları güvence altına alan kapsamlı bir meslek yasasının bulunmamasının önemli bir eksiklik olduğu vurgulanan bildirgede, bu durumun mesleğin itibarını zedelediği ve kamuoyunun doğru bilgiye ulaşma hakkını olumsuz etkilediği kaydedildi.

TGK, hazırlanan yasa taslağının amacının gazeteciliği sınırlandırmak değil, mesleğin saygınlığını artırmak, kamu yararını korumak ve gazetecilerin bağımsız şekilde görev yapabilecekleri güvenli bir çalışma ortamı oluşturmak olduğunu belirtti. Taslakta; mesleğe giriş esasları, meslek içi eğitim, etik ilkeler, gazetecilerin hak ve yükümlülükleri ile kamu kurumu niteliğinde kurulması öngörülen Türkiye Basın Meslek Birliği'nin kuruluş ve çalışma esaslarına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı ifade edildi.

TÜRKİYE BASIN MESLEK BİRLİĞİ KURULMASI İSTENDİ

Başkanlar Kurulu, Basın Meslek Yasası'nın en önemli düzenlemelerinden biri olarak Türkiye Basın Meslek Birliği'nin kurulmasını desteklediğini açıkladı. Kamu kurumu niteliğinde faaliyet göstermesi planlanan birliğin; meslek standartlarının belirlenmesi, etik ilkelerin uygulanması, meslek içi eğitimlerin yürütülmesi, gazetecilerin haklarının korunması ve güvenilir bir öz denetim mekanizmasının oluşturulmasına katkı sağlayacağı belirtildi. Birliğin siyasi veya ekonomik etkilerden uzak, tamamen mesleğin ortak çıkarlarını gözeten özerk bir yapıda kurulması gerektiği ifade edilirken, demokratik katılım esasına göre, tüm şehirlerin eşit temsil edildiği şeffaf ve çoğulcu bir yönetim anlayışıyla faaliyet göstermesi gerektiği vurgulandı.

YEREL BASIN İÇİN EKONOMİK DESTEK ÇAĞRISI

Sonuç Bildirgesi'nde yerel basının şehirlerin hafızası, yerel demokrasinin denetim mekanizması ve vatandaşın sesi olduğu belirtilerek, sektörün son yıllarda ağır ekonomik sorunlarla karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi. Resmî ilanların azalması, ilanların birleştirilmesi, bazı ilanların yayımlanma zorunluluğunun kaldırılması, doğrudan temin uygulamalarının yaygınlaşması ile artan gazete kâğıdı, baskı, enerji, dağıtım, yazılım, internet altyapısı ve personel maliyetlerinin yerel medya kuruluşlarını ekonomik açıdan zor durumda bıraktığı ifade edildi.

TGK, yerel basının sürdürülebilirliği için resmî ilan sisteminin güçlendirilmesi, ilan kesme cezalarının istisnai hâller dışında uygulanmaması, Basın İlan Kurumu komisyon oranlarının yeniden değerlendirilmesi, kamu kurumlarının ilan verme yükümlülüklerinin genişletilmesi, doğrudan temin uygulamalarının yerel basını mağdur etmeyecek şekilde yeniden düzenlenmesi, dijital yayıncılık yatırımları için teşvik programları oluşturulması ve yerel medya kuruluşlarına düşük faizli, uzun vadeli finansman sağlanması gerektiğini bildirdi.

YAPAY ZEKÂ İÇİN ETİK STANDART VURGUSU

Bildirgede gazeteciliğin dijital dönüşüm sürecinden en fazla etkilenen alanlardan biri olduğu belirtilerek, internet gazeteciliği, sosyal medya ve yapay zekâ uygulamalarının haber üretim ve tüketim alışkanlıklarını değiştirdiği ifade edildi. Yapay zekâ ile üretilen sahte görüntü, ses ve metinlerin kamuoyunu yanıltma riski, telif hakları ihlalleri ve bilgi kirliliğinin yeni sorun alanları oluşturduğu belirtilirken, TGK'nın teknolojik gelişmelere karşı olmadığı, ancak bu sürecin doğruluk, şeffaflık, etik ve kamu yararı ilkeleri doğrultusunda yürütülmesi gerektiği görüşünü benimsediği kaydedildi. Bildirgede, yapay zekâ destekli sistemlerin gazetecinin yerine geçen değil, gazetecinin çalışmalarını kolaylaştıran yardımcı araçlar olması gerektiği ifade edilerek, haberin doğruluğu, editoryal sorumluluk ve kamuoyu karşısındaki hesap verebilirliğin teknolojik sistemlere devredilemeyeceği vurgulandı.

TBMM VE KAMU KURUMLARINA ÇAĞRI

Toplantının sonunda yayımlanan bildirgede, Türk basınının yaşadığı sorunların yalnızca gazetecilerin değil, demokrasinin ortak meselesi olduğu belirtilerek; Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Basın Meslek Yasası Taslağı'nı tüm paydaşların katkısıyla değerlendirerek yasalaştırma, Cumhurbaşkanlığı ve ilgili bakanlıklara yerel basının ekonomik sürdürülebilirliğini sağlayacak destek mekanizmalarını hayata geçirme, Basın İlan Kurumu başta olmak üzere ilgili kamu kurumlarına resmî ilan sistemini güçlendirecek düzenlemeleri yapma çağrısında bulunuldu. Ayrıca siyasi partiler, üniversiteler, meslek örgütleri ve medya kuruluşları da basın ve ifade özgürlüğünü güçlendirecek, gazetecilik eğitimini geliştirecek, etik değerleri pekiştirecek ve dijital dönüşüme uyumu hızlandıracak ortak çalışmalar yürütmeye davet edildi. Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu, basın özgürlüğünün, ifade hürriyetinin, gazetecilerin özlük haklarının ve yerel medyanın yaşatılmasının savunucusu olmayı sürdüreceğini belirterek, Basın Meslek Yasası Taslağı'nın Türkiye'nin demokratik hayatına önemli katkılar sağlayacağına olan inancını yineledi.