UNUTULAN SAVAŞIN İZLERİ ÇALKEBİR OVASI’NDA ÇIKTI

Tarihi Tunç Çağı’na kadar eski olan Baklan’daki Çalkebir Ovası, tarihi bir savaşın izlerini tarihi belgelerde taşıyor.  Ovanın ilk Türkmen yerleşimcileri ile Bizans orduları arasında iki önemli çatışmanın yaşandığını belirten Çalkebir Kültür ve Dayanışma Derneği kurucu başkanı Ahmet Akbay, alanda savaşın izlerinin görülebildiğini işaret etti. 

924 YIL ÖNCE YAŞANDI

Akbay özellikle Bizans tarihini kaleme alan akademisyenlerin kayıtlarında bölgede geçen savaşın anlatıldığını belirtirken, 1102 yılında Bizans İmparatoru 1. Aleksios tarafından görevlendirilen ordu komutanı Philokalos’un bölgede büyük bir katliam yaptığının yer aldığını ifade etti. Çukurova Bölgesi’nde bulunan Atabey Hasan’ın 24 bin kişilik ordusu ile 1109 yılında yine bu bölgede Bizans orduları ile savaşarak onları yendiğini, bu tarihten itibaren bölgenin tamamen Türkmen yurduna dönüştüğünü ifade eden Akbay; “Bu savaşla ilgili belki Bizanslılar belki Türkmenlerin kullandığı ovamızın üst tarafında bulunan berkitilmiş (tahkim edilmiş) tepe mevcuttur. Tarihi yönden araştırılmalıdır. Savaşa dair bulguların bu alanda olduğuna dair izler vardır” diye konuştu. 

TARİHİ KAYITLARDA GEÇİYOR

Döneme ilişkin anlatıları nakleden Akbay; “Anlatımlara göre, Malazgirt Zaferi’nden hemen sonra binlerce Türkmen çadırıyla birlikte, eski adıyla Çalkebir olarak bilinen bölgeye gelerek yüksek yaylalara yerleşmiştir. Bundan 924 yıl evvel bu topraklarda cesurca savaşan Türkmenler buraları ebedî yurt tutmuş.

1102 yılında Bizans-Haçlı ordusu ile Türkmenler arasında meydana gelen savaşın, bugün Çalkebir olarak bilinen sınırlar içindeki topraklar üzerinde gerçekleştiğini söyleyebiliriz.

Denizli tarihine ilişkin kayıtlarda, 1102 yılında Bizans İmparatoru I. Aleksios Komnenos tarafından Türkmenlerle mücadele etmek üzere görevlendirilen Bizans komutanı Philokalos’un (Flikol), o dönemde yaylalara yerleştiği bilinen Türkmenlerle savaşa bu bölgeye geldiği ve burada yaşayan Türkmen kuvvetleriyle savaştığını Bizanslı Tarihçi Anna Kommene'nin kayıtlarında bahsediliyor.

Çalkebir, Türkmen uç beyliği olarak konumlandırılmış. Oğuzların Bayat boyu olduğunu  belirten Bayat tamgalı taş bulunmuştur. Türkmenlerinin yaşadığı yer; yeşil göl diye bilinen yayla alanıdır” ifadelerini kullandı.  

BU TEPE ARAŞTIRILMALI

Bölgede çalışma yürütülmesi çağrısında bulunan Akbay; “Bizanslı komutan Philokalos’a karşı direnen Türkmenlerle yapılan mücadelenin yaşandığı alanın, bugün Çalkebir ve çevresi olduğu değerlendirilmeli. Bölgede bulunan ve savaş dönemine ait olan berkitilmiş toprak ayrıca değerlendirilmeli. Selçuklu Türkmenlerinin mi, Bizanslıların mı bu berkitilmiş tepeyi kullandığı ayrıca araştırılmalıdır.

Tarihî kayıtlarda Türkmenlerin Beşparmak Dağları’na doğru çekildiklerinden de bahsedilmektedir. Bölgedeki sözlü tarih anlatılarında ise büyüklerimizden aktarılan bilgilere göre, Philokalos’un ordusunun Türkmen kuvvetleri karşısında bozguna uğradığı ve daha aşağı bölgelere doğru geri çekilmeye çalıştığı anlatılmaktadır. 

Türkmen kuvvetlerinin Sıcakdere sırtlarında mevzilendiği, Bizans ordusunun ise Sıcakdere Boğazı’nda çevrelendiği ve burada ağır bir yenilgiye uğratıldığı, yöre halkının aktardığı tarihî anlatılar arasında yer almaktadır. Bizanslıların Türkmenleri bu topraklardan söker atarız hesabını Selçuklu Türkmenleri burada bozmuştur. Bu tarih, Türkmenlerin bu topraklarda değişmez sahibi olduğu tarih olarak bilinmeli.

Bu nedenle Çalkebir toprakları yalnızca bir yerleşim alanı değil, aynı zamanda Denizli ve Çal yöresinin Türkmenleşme sürecine ışık tutabilecek önemli bir tarihî alan niteliğindedir. Bölgedeki eski yerleşim izleri, coğrafi mevziler ve sözlü tarih anlatılarının birlikte değerlendirilmesi, 1102 yılında gerçekleştiği aktarılan Bizans–Türkmen mücadelesinin izlerinin araştırılması açısından önem taşımaktadır” ifadelerini kullandı.