YARIN BAŞLARIM TUZAĞI

Çoğumuzun hayatında en az bir kez kurulmuş, belki de son zamanlarda sıkça tekrarlanan o meşhur cümle: “Bugün de olmadı, yarın kesin başlarım.”

O pazartesi bir türlü gelmez. O ertelenen spor salonu kaydı, okunacak kitap, düzenlenecek dolap, bitirilmesi gereken o rapor, yapılması gereken ödev, hazırlanılması gereken sınav ya da bir türlü atılamayan o zorlu adım sürekli önümüzdeki haftaya, sonraki aya veya son güne ertelenir.

Sonra ne mi olur? İçimizde giderek büyüyen bir suçluluk duygusu, arkamızda biriken işlerin zihinsel yükü ve “Neden ben böyleyim, neden bir türlü harekete geçemiyorum?” soruları…

Peki biz gerçekten sorumluluk alamayan, üşenen tembel birisi miyiz yoksa mesele tembellikten çok daha derin bir yerde mi duruyor?

Ertelemek Aslında Ne Anlama Geliyor?

Her erteleme davranışı tembellik değildir.

Toplumda genel bir kanı vardır: Erteleyen insan tembeldir, disiplinsizdir.

Oysa psikoloji bize bambaşka bir şey söyler: Ertelemek bir zaman yönetimi problemi değil, bir duygu yönetimi problemidir.

Bir işi ertelediğimizde aslında yapmamız gereken o eylemden değil, o eylemin bizde uyandırdığı olumsuz duygudan kaçınmaya çalışırız. Kaygı, başarısızlık korkusu, belirsizlik, sıkıntı ya da yetersizlik hissi…

Zihnimiz, o an için bizi bu rahatsız edici duygudan korumak adına en kestirme yolu seçer:

“Şimdi yapma, daha sonra yaparsın.”

Ve biz o an için geçici bir rahatlama yaşarız. Ancak o rahatlama kısa sürer; arkasından gelen suçluluk hissi, işin kendisinden çok daha yorucu bir hale gelir.

Mükemmel Olsun Derken Hiç Olmaması

Erteleme davranışının arkasındaki en büyük gizli kahramanlardan biri de mükemmeliyetçiliktir.

“Yapacaksam en iyisini yapmalıyım”, “Tam odaklanamayacaksam hiç başlamayayım”, “Tüm şartlar yerine gelsin öyle adım atayım” düşüncesi, kişiyi bir süre sonra tamamen hareketsiz bırakabilir.

Çünkü kusursuz bir an, kusursuz bir ortam veya kusursuz bir enerji seviyesi neredeyse hiçbir zaman gelmez. Mükemmelin peşinde koşarken, başlangıç çizgisinden bile ayrılamayız.

Böylece “En iyisini yapamadım” korkusu, “Hiç yapmamak” şeklinde sonuçlanır.

Ertelediğimiz Şey Sadece İşlerimiz mi?

Günümüzde erteleme yalnızca iş veya okul hayatıyla sınırlı değil. Artık hayatın kendisini de erteliyoruz.

“Şu yoğun dönem bir geçsin, sonra kendime zaman ayıracağım.”

“Şu işler bir hafiflesin, sonra sevdiklerimle vakit geçireceğim.”

“Biraz daha birikim yapayım, sonra o çok istediğim hobiyi deneyeceğim.”

Hayat, sorumlulukların tamamen bittiği o anı beklerken akıp gidiyor. İşin acı tarafı; işler hiçbir zaman bitmiyor, sadece şekil değiştiriyor.

Bu Döngüyü Nasıl Kırabiliriz?

Eğer siz de sık sık kendinizi bir şeyleri ertelerken buluyorsanız, kendinizi suçlamayı bir kenara bırakarak şu küçük adımlarla başlayabilirsiniz:

Büyük Parçayı Bölün: Bir iş gözümüzde ne kadar büyük ve karmaşık görünürse, zihnimiz ondan o kadar kaçar. O devasa görevi, küçük parçalara bölün. Sadece o ödevin başlığını yazacağım, sadece o kitabın ilk paragrafını okuyacağım, sadece o raporu masama koyacağım ya da o görevi sadece 5 dakikada yapılabilecek mikro adımlara bölün.

5 Dakika Kuralını Uygulayın: Kendi kendinize “Sadece 5 dakika yapıp bırakacağım” deyin. Çoğu zaman en zor kısım başlamaktır; harekete geçtikten sonra gerisi gelir.

Mükemmeli Değil, Tamamlamayı Hedefleyin: “Kötü de olsa bir taslak çıkarmak, hiç başlamamış olmaktan iyidir.” Bırakın ilk adım kusursuz olmasın.

Arkasındaki Duyguyu Fark Edin: Bir işi ertelerken kendinize sorun: “Şu an bu işi yapmaktan mı kaçıyorum, yoksa hissiyatından mı?” Başarısız olmaktan mı korkuyorsunuz, yoksa sıkılmaktan mı?

Ve belki de en önemlisi…

Kendinize karşı biraz daha şefkatli olun. Ertelediğiniz için kendinizi kızgınlıkla suçlamak, kaygınızı artırıp bir sonraki erteleme döngüsünü tetiklemekten başka bir işe yaramaz.

Unutmayın; hayat tamamlanmayı bekleyen kusursuz planlardan değil, bugün attığımız küçük, adımlardan oluşur.

Hatırlatmak isterim ki;

Bazen erteleme yalnızca geçici bir alışkanlık değil; derin bir kaygının, tükenmişliğin ya da baş etme mekanizmalarının tıkandığının bir işareti olabilir. Eğer bu döngü uzun süredir hayatınızı, işlevselliğinizi ve ruh halinizi olumsuz etkiliyorsa, bunu yalnızca "iradesizim" diyerek geçiştirmemek gerekir. Böyle durumlarda bir ruh sağlığı uzmanından destek almak, bu erteleme sarmalının arkasındaki kök sebepleri anlamak ve kendinize şefkatle yaklaşmak için önemli bir adım olabilir.

Belki de tam şu an, ertelediğiniz o küçük adımı atmanın zamanı gelmiştir.