BANKER KASTELLİ
Bugün Denizli basınının deneyimli isimlerinden benim de değerli dostum olan gazeteci Osman Nuri Boyacı, ziyaretime geldi. Sohbetimiz, “nasılsın iyi misin” girişinden sonra çay içerken memleket meselelerine geldi. Sohbetimizin ana konusu tahmin edeceğiniz gibi ülke gündeminin birinci sırasını meşgul eden FON KRİZİ oldu.
Banker Kastelli olayı, benzerlikler taşıdığını düşündüğüm için bu sohbetten sonra aklıma geldi.
Türkiye bir aydır ortaya çıkan fon kriziyle yatıp, güne fon kriziyle uyanıyor. 455 bin kişinin söz konusu fonlarda paralarının battığı konuşuluyor. Ticari faaliyetleri ile Türkiye'nin önde gelen şirketlerinin söz konusu fonlarda milyonlarca lira kayıplar yaşadıkları dillerden düşmüyor.
Kimilerinin ise bu fonlardan milyarlarca lira haksız kazançlar elde ettiği, ortada sistemli bir dolandırıcılık örgütünün olduğu, televizyon ve gazete haberlerinin manşetlerinde birinci haber olma önceliğini koruyor. Konuyla ilgili gözaltına alınanlar, görevden alınanlar, bulundukları konumdan istifa edenler veya istifa etmesi istenenler, tutuklanarak cezaevlerine konulanlar var.
Fon krizi, Türkiye gündeminin ilk sırasını meşgul ettiği gibi, Dünya ülkelerinde de gündem oluyor. Yani anlayacağınız sorun çok ciddi ve hasar büyük.
Benim gençlik yıllarımdı. 1981-1982 yıllarında bir bankerlik furyası başlamıştı. İçlerinden en ünlüsü ve en büyüğü de kurucusu (Abidin Cevher Özden) olan Banker Kastelli ismiyle biliniyordu. Konu bugün yaşanan fon kriziyle birebir aynı olmasa da büyük benzerlikler taşıyor diye düşünüyorum.
O yıllarda ekonominin başında bulunan Turgut Özal, bir tasarruf aracı olarak lanse ettiği bankerlik kavramını Türkiye’nin gündemine soktu. Bu sistem ileride Türkiye'ye büyük bedeller ödetecekti.
Bugün gibi o dönemde de yine nakit krizi yaşanıyor, şirketler bankalardan yatırım ve işletme kredisine ulaşmakta zorluklar yaşıyordu. Bankerlerin bankalardan çok daha yüksek faiz oranı vermesiyle birlikte vatandaş yastık altındaki paralarını çıkardı, ziynet eşyalarını bozdurup bankerlerin kapısında kuyruğa girdi. Amaç kısa sürede kat kat daha fazla para kazanmaktı.
Bu bankerlik sistemi vatandaşlardan yüksek faiz vaadi ile daha kolay para toplayabildikleri için, şirketlerin daha kolay ama daha yüksek faiz ile işletme kredisi imkanına ulaşmasını sağlayabiliyordu.
Aslında her şey ekonomi yönetiminin gözleri önünde ve göz yummasıyla gerçekleşiyordu. Hatırlayacaksınız, İstanbul Sirkeci de bulunan Vakıf Han binası adeta bankerlerin merkezi haline gelmişti. Burada sayısız bankerlik bürosu türemişti. En ünlüsü ve en büyüğü hiç kuşkusuz Kastelli'ydi.
Dönemin en ünlü sinema artistleri ile reklam filmleri çekiliyor, vatandaşların bankerlere para yatırmaları teşvik ediliyordu. Türkiye'nin dört bir yanından akın akın insanlar emekli ikramiyelerini, yastık altında biriktirdiği parasını ellerine tutuşturulan kağıt parçaları karşılığında bankerlere teslim ediyor, yaşananlar adeta çılgınlık boyutuna ulaşıyordu. Bankerler piyasalardan neredeyse yüzde 30 hatta 50 daha yüksek faiz geliri veriyordu.
Nihayetinde bankerlerden yüksek faiz ile kredi alan şirketler geriye ödeme sorunları yaşamaya başlayınca sistem teklemeye başladı. Alacağını tahsil edemeyen bankerler de tasarruf sahiplerine ödeme yapamayınca domino taşı etkisiyle sistemin diğer sacayakları da birer birer devrildi. Banker Kastelli olayında yaklaşık 550 bin kişi mağduriyet yaşadı, o dönemin verileri ile 2,5 milyar dolarını kaybetti.
Dönemin hükümetleri vatandaşların mağduriyetini gidermek için büyük çaba sarf etseler de yarısının mağduriyetini ancak giderebildiler. Oysa önleyici tedbirler zamanında alınabilmiş olsa adeta göstere göstere gelen skandallar zinciri engellenebilirdi.
Tıpkı bugün olduğu gibi…
Diğer Yazılar




