EĞİTİM HERKESİN HAYATINA DOKUNUR

Sokakta karşılaştığımız bireyden, hastanede ilgilenen sağlık çalışanından, binaları tasarlayan mühendise, alışveriş yaptığımız esnaftan bizi temsil eden yöneticilere kadar hayatımız pek çok insanın bilgisine, becerisine ve sorumluluk duygusuna emanet. Bu insanların her biri, bir zamanlar bir sınıfta oturan çocuktu.

İşte bu yüzden bir çocuğun nasıl yetiştiği hepimizi ilgilendirir. Bugün okul sırasında öğrendiği bilgiler, karşılaştığı davranışlar ve kendisine verilen değer, yarın toplumun hayatına karışır. Eğitim, yıllar sonra kapımızı çalacak olan geleceği bugünden hazırlama işidir.

Eğitimi konuşurken aklımıza çoğu zaman sınav sonuçları, okul başarıları ve kazanılan üniversiteler geliyor. Birbirimize çocuklarımızın kaç puan aldığını, hangi bölüme yerleştiğini soruyoruz. Bu soruların yanına birkaç soru daha eklemeye ihtiyacımız var: Çocuğumuz kendini ifade edebiliyor mu? Başkasının hakkını gözetiyor mu? Hata yaptığında sorumluluk alabiliyor mu? Farklı düşünen birini dinleyebiliyor mu?

Çünkü birlikte yaşamak da öğrenilir.

Sırasını beklemek, ortak kullanılan bir alanı temiz bırakmak, emeğe saygı göstermek, anlaşmazlığı konuşarak çözmek… Günlük hayatın bu küçük görünen davranışları, bir toplumda güven duygusunu besler. İnsanların birbirine güvenebildiği yerde iş birliği yapmak, birlikte üretmek ve ortak sorunlara çözüm bulmak kolaylaşır.

Elbette eğitim ile güzel davranış arasında kendiliğinden kurulan, kusursuz bir bağ yoktur. Bir diploma, insanın her kararının doğru olacağını garanti etmez. Bu nedenle eğitimin niteliğini, kazandırdığı bilgiyle birlikte geliştirdiği muhakeme ve sorumluluk duygusu üzerinden de düşünmeliyiz. Bilgiyi hangi amaçla kullandığımız, o bilgiyi ne kadar bildiğimiz kadar önemlidir.

Bir toplumun üretme gücü de burada gelişir

Soru sorabilen çocuk yeni bir ihtimali fark eder. Denemesine izin verilen genç çözüm arama cesareti kazanır. Yaptığı işin nedenini anlayan insan, o işi geliştirebilir. Denizli’de bir atölyede, bir işletmede, bir okulda ya da üniversitede ortaya çıkacak yeni bir fikrin yolu, merakı ciddiye alınmış bir çocuktan geçebilir.

Bugünün bilgi ortamında eğitimin bir başka görevi daha var: Bize düşünerek karar vermeyi öğretmek. Karşımıza çıkan bir iddianın kaynağını sormak, bir görüntünün bağlamını araştırmak, duymak istediğimiz bir sözü de sorgulayabilmek… Bunlar, kendi hayatımıza ilişkin kararlarımızı daha bilinçli verebilmemiz için gerekli beceriler. Böyle bir eğitim, toplumun ortak meselelerini konuşma biçimini de güçlendirir.

Bütün bunları konuşurken fırsat eşitliğini unutmamalıyız.

Evinde çalışma alanı olmayan, kitaba erişmekte zorlanan, yeterli desteği bulamayan bir çocuktan, her imkâna sahip akranıyla aynı koşullarda yarışmasını bekleyemeyiz. Çocuklara ihtiyaçlarına uygun destek sunmak, yeteneklerinin görünür olmasını sağlar. İmkânsızlık yüzünden gelişemeyen her yetenek, toplumun da kaybıdır.

Bu sorumluluğun merkezinde öğretmenlerimiz var. Bir çocuğun sorusunu önemseyen, sessizliğinin ardındaki güçlüğü fark eden, çabasını gören bir öğretmenin etkisi yıllarca sürebilir. Öğretmenin öğrencisine zaman ayırabildiği, mesleki gelişiminin desteklendiği ve emeğinin değer gördüğü koşulları oluşturmak, eğitimin kalitesine doğrudan hizmet eder.

Aileler olarak bizim de kendimize bakmamız gerekiyor.

Çocuğumuza saygıyı anlatırken evde birbirimizi nasıl dinliyoruz? Dürüst olmasını isterken küçük çıkarlarımız için hangi mazeretleri üretiyoruz? Kitap okumasını beklerken kendi hayatımızda okumaya ne kadar yer ayırıyoruz? Çocuklar, yetişkinlerin sözleriyle davranışları arasındaki mesafeyi fark eder.

Bu yüzden eğitim, okulun kapısı kapandığında devam eder. Evdeki bir konuşmada, sokaktaki bir davranışta, iş yerindeki bir kararda yeniden karşımıza çıkar. Belediyelerin, üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve iş dünyasının çocuklara açtığı her öğrenme alanı, bu ortak sorumluluğa somut bir katkıdır. Üstelik öğrenme ihtiyacımız yetişkin olduğumuzda da sürer; değişen hayatı anlayabilmek için hepimizin yeni şeyler öğrenmeye ihtiyacı vardır.

Eğitime verdiğimiz değeri günlük tercihlerimizle gösterebiliriz.

 Bir çocuğun sorusuna ayırdığımız zamanla, bir öğretmenin ihtiyacını ciddiye almakla, bir gencin yeteneğine alan açmakla… Her adım, nasıl bir toplumda yaşamak istediğimize dair bir cevap taşır.

Bugün bir sınıfta oturan çocuk, yarın hayatımızın bir yerinde karşımıza çıkacak. Belki sağlığımızı, belki güvenliğimizi, belki de ortak geleceğimizi onun ellerine emanet edeceğiz.

O çocuğun eğitimini önemsemek, birbirimizin hayatını önemsemektir