BEYİNDE CÖMERTLİK SİNYALİ KEŞFEDİLDİ

Hakemli bilim dergisi PLOS Biology’de yayımlanan ve bilim dünyasında ses getiren yeni bir çalışma, insan beyninin çalışma prensipleri ile sosyal davranışlar arasındaki ilişkiye ışık tuttu. Çinli ve İsviçreli araştırmacıların ortaklaşa yürüttüğü proje kapsamında, beynin iki farklı bölgesinin eşzamanlı faaliyet göstermesinin bireylerdeki cömertlik dürtüsünü tetiklediği belirlendi. Uzmanlar, ebeveynlerin çocuklarına paylaşmayı öğretmesine rağmen yetişkinlikte görülen davranış farklılıklarının kökenine inerek, bazı bireylerin neden daha fedakâr, bazılarının ise neden daha bencil olduğu sorusuna nörolojik bir yanıt aradı.

DİKTATÖR OYUNU İLE TEST

Bilimsel araştırmanın veri toplama aşamasında, 44 gönüllü katılımcı üzerinden kapsamlı bir deney süreci tasarlandı. Ekonomi ve psikoloji literatüründe sıkça başvurulan "Diktatör Oyunu" modelinin uygulandığı deneyde, katılımcılardan toplam 540 farklı paylaşım kararı vermeleri istendi. Bu süreçte denekler, kendilerine verilen belirli bir para miktarını karşı tarafla paylaşıp paylaşmama veya ne kadarını kendilerine ayıracakları konusunda serbest bırakıldı. Her turda değişen miktarlar ve senaryolarla karşı karşıya kalan katılımcılar, bazen partnerlerinden daha fazla bazen de daha az kazanma ihtimalleri üzerinden tercihlerde bulundu.

DALGA RİTİMLERİNDE HİZALANMA

Deney süreci devam ederken araştırmacılar, katılımcıların frontal ve parietal loblarına transkraniyal alternatif akım uyarımı (tACS) adı verilen bir yöntem uyguladı. Cerrahi müdahale gerektirmeyen ve invaziv olmayan bu teknikle, hedeflenen beyin bölgelerindeki nöronların ateşleme örüntülerinin senkronize edilmesi amaçlandı. Uygulanan uyarım sayesinde beyin hücrelerinin gama ya da alfa dalga ritimlerinde hizalanması sağlanırken, bu elektriksel aktivitelerin karar alma mekanizmaları üzerindeki anlık etkileri gözlemlendi.

GAMA SENKRONİZASYONU ETKİSİ

Elde edilen veriler ışığında, özellikle frontal ve parietal bölgeler arasındaki gama senkronizasyonu güçlendirildiğinde katılımcıların davranışlarında belirgin bir değişim saptandı. Bireylerin, kendi maddi kazançları azalacak olsa dahi, karşı tarafla daha yüksek miktarları paylaşmaya ve daha özgeci kararlar almaya yatkın hale geldikleri görüldü. Araştırmacıların geliştirdiği hesaplamalı modellere göre, uygulanan uyarım katılımcıların teklifleri değerlendirme kriterlerini değiştirerek, para bölüşümünde karşı tarafın menfaatine daha fazla ağırlık vermelerini sağladı.

NEDEN SONUÇ İLİŞKİSİ

Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren ortak yazarlardan Christian Ruff, beyin bölgeleri arasındaki iletişimin önemine dikkat çekerek, "Beyin bölgeleri arasındaki iletişim örüntüsünün özgeci seçimlerle bağlantılı olduğunu belirledik. Bu, beynin sosyal kararları nasıl desteklediğine dair temel anlayışımızı geliştiriyor ve özellikle insanların birlikte çalışmasına dayalı durumlarda işbirliği üzerine yapılacak araştırmaların önünü açıyor" ifadelerini kullandı. Araştırmanın lideri Jie Hu ise çalışmanın en kritik yönünün nedensellik bağı kurması olduğunu vurgulayarak, "Belirli bir beyin ağındaki iletişimi hedefli ve invaziv olmayan bir uyarımla değiştirdiğimizde, insanların paylaşım kararlarının tutarlı biçimde değiştiğini gördük. Kendi çıkarları ile başkalarının çıkarları arasındaki dengeyi farklı kurmaya başladılar" açıklamasında bulundu.